Jeugd

Toezichtactiviteiten

Wie zijn we en wat doen we
In Integraal Toezicht Jeugdzaken (ITJ) werken vijf rijksinspecties samen: de inspecties voor de gezondheidszorg, onderwijs, jeugdzorg, openbare orde en veiligheid, en werk en inkomen. De minister voor Jeugd en Gezin is de verantwoordelijke minister. In ons toezicht stellen we het kind centraal en we baseren ons op het Verdrag inzake de Rechten van het Kind. We richten ons op problemen van en door jongeren. Het gaat bijvoorbeeld om problemen als kindermishandeling, overgewicht, jeugdcriminaliteit, verslaving en armoede. We onderzoeken daarbij de kwaliteit van de samenwerking van voorzieningen voor jeugd. 
Dat doen we ook binnen de Centra voor Jeugd en Gezin, die in alle gemeenten zijn of worden opgericht. In die centra zijn diverse organisaties aanwezig die zich richten op ouders, kinderen en jongeren. Daar kan men terecht voor alles wat met opgroeien en opvoeden te maken heeft. We kijken niet alleen naar de samenwerking binnen een CJG maar ook naar de samenwerking van het CJG met voorzieningen voor jeugd die niet in het CJG aanwezig zijn.

Hoe werken we 
Eerst bepalen we welk probleem we gaan onderzoeken. Het onderzoek voeren we uit in die gemeenten waar het probleem groot is en waar de risico’s voor jongeren om met dit probleem in aanraking te komen hoog zijn. 
Elk ITJ-onderzoek begint met het vaststellen van de ‘harde feiten’: hoeveel jongeren hebben met het probleem te maken? Wat hebben de gemeenten en de voorzieningen op die plek al gedaan aan het probleem? Welk beleid voeren ze? Welke voorzieningen zijn bij het probleem én de oplossing daarvan betrokken? Wat weten we als toezichthouders al van deze voorzieningen? 
In de gemeenten waar we het onderzoek uitvoeren, beoordelen we hoe de samenwerking tussen voorzieningen verloopt en wat de resultaten daarvan zijn voor jongeren. Bij de onderzoeken maken we gebruik van verschillende methoden en technieken. Het gaat dan onder meer om enquêtes, interviews, het observeren van overleggen, dossieronderzoek, en gesprekken met jongeren en/of hun ouders. We vinden het belangrijk dat jongeren zelf betrokken worden bij de oplossing van het probleem. Bij bepaalde onderdelen van de onderzoeken vragen we daarom jongeren een actieve rol te spelen, bijvoorbeeld door het interviewen van andere jongeren. 

De rol van de gemeente
De uitkomsten van het onderzoek leggen we vast in een nota van bevindingen, die ook conclusies, aanbevelingen en een bestuurlijke boodschap bevat. Deze nota is bestemd voor de gemeente, die verantwoordelijk is voor het lokale jeugdbeleid. De gemeente stelt op basis van de nota van bevindingen samen met de voorzieningen een actieplan op. Daarin staat welke maatregelen zij nemen om het probleem voor de korte en lange termijn aan te pakken. Een samenvatting van de nota van bevindingen, het actieplan en een reactie van ITJ daarop worden gebundeld in een eindrapport. Een ITJ-inspecteur volgt de uitvoering van het actieplan. Met de gemeente wordt afgesproken hoe lang deze monitoring duurt; meestal is dat twee jaar. Daarna voert de gemeente een zelfevaluatie uit, waaruit duidelijk wordt wat de effecten van het actieplan zijn en of de samenwerking tot betere resultaten leidt.    

Soms zijn er lokaal knelpunten die op rijksniveau om een oplossing vragen. Zo maken sommige wettelijke regelingen en voorschriften van het rijk de samenwerking tussen plaatselijke voorzieningen ingewikkeld. Dit kan nadelige gevolgen hebben voor de hulpverlening aan jongeren. ITJ rapporteert daarom de minister over deze knelpunten. 

Alleen het resultaat telt
Doordat wij met vijf inspecties samenwerken kunnen we bijdragen aan het realiseren van verbeteringen die de afzonderlijke partijen moeilijk of misschien wel helemaal niet voor elkaar krijgen. We kijken wat er gebeurt in de gemeenten en hoe effectieve samenwerking daar een verschil kan maken. We oordelen niet alleen, maar proberen iedereen tot concrete acties te krijgen. Met ons toezicht willen we een bijdrage leveren aan de oplossing van problemen rondom jongeren. Het belangrijkste voor ons is: wat merken jongeren, ouders en samenleving van het resultaat.

De vraag: Hoe vaak wordt er gecontroleerd is niet van toepassing. 
De vraag Welke inspecties controleren op jeugdzaken gebied is voor ITJ beantwoord. Echter, ook de Inspectie voor de Sanctietoepassing houdt toezicht op een jeugdzorggebied: de JJI’s. Dit doen ze samen met IJZ en de IvhO.