Meerjarenprogramma "Effecten van toezicht"

Effectmeting van groot belang voor alle inspecties

Medio mei 2010 zal Peter Pennekamp zijn werkzaamheden bij de Inspectie Werk en Inkomen (IWI) beëindigen. Vanaf mei 2008 stond Peter op interim basis aan het hoofd van IWI. Een goed moment op Peter eens te vragen naar zijn mening over het meten van het effect van toezicht.
Vanaf het moment dat Peter Pennekamp als Inspecteur-generaal op interim basis bij IWI werkzaam is, maakt hij in deze hoedanigheid deel uit van de Inspectieraad. Met het meerjarenprogramma ‘Effecten van toezicht’ is Peter bekend en hij juicht het toe dat een dergelijk programma in november 2008 van start is gegaan. 

Effectiviteit is in overheidsland nog steeds moeilijk handen en voeten te geven. Initiatieven die een bijdrage leveren aan het helder maken van wat in dit geval het effect van het uitgevoerde toezicht is, dragen er aan bij dat de samenleving geïnformeerd kan worden over de functie van het toezicht. De ‘buitenwereld’ verwacht namelijk het nodige van toezicht en daarom is het belangrijk dat men kennis kan nemen van het effect.
Hoewel IWI als systeemgericht toezichthouder een ander soort inspectie is dan de meeste (handhavende) toezichthouders die deel uitmaken van de Inspectieraad is het meten van het toezichteffect ook voor IWI belangrijk. Als voorbeeld noemt Peter de reactie van een gemeente die vragen stellen aan de verantwoordelijke wethouder binnen een gemeente over een onderzoek dat bij de gemeenten door IWI is uitgevoerd. 
Peter geeft aan dat het uitvoeren van toezicht in zijn beleving er niet op gericht is om organisaties/bedrijven of instanties aan de schandpaal te nagelen; neen, het doel van toezicht is via de cyclus van beleid/uitvoering/toezicht te komen tot een betere functionerende samenleving.

Op de vraag wat het meten van het effect van toezicht mag kosten, geeft Peter aan dat dit afhankelijk is van wat de samenleving daar voor over heeft. Duidelijk moet zijn dat toezicht een functie heeft. Het uitdragen van het effect van dit toezicht kan er toe bijdragen dat men (de samenleving, de politiek et cetera) begrijpt dat de kosten die hier mee gemoeid zijn het ook waard zijn om bepaalde door de samenleving niet geaccepteerde risico’s te voorkomen of te beperken.

Peter Pennekamp

Naar de mening van Peter zal er de komende jaren behoefte blijven bestaan aan een Inspectieraad, zoals die op dit moment vorm is gegeven. Het werken met een beperkt aantal programma’s, waarbij een inspecteur-generaal verantwoordelijke portefeuillehouder is voor een bepaald programma, spreekt hem zeer aan. Het platform dat de Inspectieraad biedt om als rijksinspecties over onderwerpen die alle rijksinspecties aangaan van gedachten te wisselen, met behoud van de eigen verantwoording van de verschillende inspecties, is een formule die in de praktijk goed blijkt te werken. 
In zijn beleving is er voor het meerjarenprogramma ‘ Effecten van toezicht’ nog veel werk te verzetten om te bereiken dat het meten van het effect van toezicht de komende jaren als vanzelfsprekend zijnde wordt ervaren. Het initiatief van de SZW-inspectie i.o., waarin de arbeidsinspectie, SIOD en IWI zullen opgaan, om vanaf het begin ook aandacht te besteden aan effectmeting is wat dit betreft een positieve ontwikkeling.
Wellicht kan de ‘ Inspectieraad-formule’ volgens Peter ook worden uitgebreid naar andere (internal) toezichthouders en gekomen worden tot een vorm van communicatie met deze toezichthouders.

Tot slot de vraag aan Peter of hij na zijn vertrek bij IWI actief zal blijven binnen het veld van toezicht. Peter geeft aan dat hij, op verzoek van Jan van den Bos (IG SZW) voor 1 dag per week betrokken zal blijven bij de totstandkoming van de SZW-inspectie i.o. Daarnaast hoopt Peter dat hij zijn opgedane kennis in de afgelopen 15 jaren over toezicht breder beschikbaar kan stellen. Wat dat betreft wachten we af of we Peter Pennekamp in de (nabije) toekomst tegen blijven komen in het toezichtland van de rijksinspecties.