Meerjarenprogramma "Effecten van toezicht"

2011

Leren loont. De theorie van vandaag is de praktijk van morgen
Op 10 november 2011 organiseerde het meerjarenprogramma “Effecten van toezicht” samen met het professionaliseringsprogramma Handhaving en Gedrag haar jaarlijks congres. Deze universiteit-voor-een-dag bood de nieuwste inzichten op het gebied van gedragsbeïnvloeding en effectmeting in het handhavings- en toezichtsveld. Wat u vandaag leert, kunt u morgen – of misschien op iets langere termijn – meenemen in uw dagelijks werk.
Het congres werd gehouden in Amersfoort in het Leerhotel. Aanwezig waren zo'n 300  inspecteurs, handhavers, beleidsmedewerkers van de verschillende departementen, inspecties en gemeenten, wetgevingsjuristen en wetenschappers.

100 procent
Prof. dr. Paul Robben opende het congres en zette de toon met zijn voorbeeld van de vallende schnitzel. Kort daarna gevolgd door de wereldpremière van de korte film 100 Procent. In deze film maakt inspecteur Eric het belang duidelijk van het meten van het effect van toezicht: maak je effect zichtbaar. “Inspecteur is een achtenswaardig beroep, van levensbelang zelfs. Maak je effecten zichtbaar, anders wordt toezicht een speelbal van de politiek en andere organisaties.”
Klik hier voor de link om de film te bekijken.

Paul Robben opent het congres

Handreiking
Een handig hulpmiddel is de nieuwe handreiking Effecten van toezicht en handhaving meten. Deze publicatie is bedoeld voor projectleiders die effectmeting opzetten en medewerkers die de meting uitvoeren. Gerrit van der Wal, inspecteur-generaal van de Inspectie voor de Gezondheidszorg, reikte de eerste exemplaren uit aan drie mensen uit het toezichtveld. “Als je niet meet, weet je ook niet”, benadrukt Van der Wal. “Effectmeting is nodig voor het verbeteren van je werk. De handreiking is een bewijs van een branche die zich emancipeert. Het is een teken van kracht om je kwetsbaar en toetsbaar op te stellen. Ook worden in de handreiking methodologisch stappen vooruit gezet.”
Klik hier om meer over de handreiking te weten te komen en om hem te downloaden of gratis te bestellen.

Wedloop
Er zijn twee gastcolleges tijdens het congres. Peter van der Knaap, directeur doelmatigheidsonderzoek bij de Algemene Rekenkamer, behandelt het fenomeen van de lerende organisatie en de betekenis van leren voor de praktijk van toezicht. Volgens Van der Knaap is leren bij inspecties een soort wedloop. “Want de geïnspecteerde leert ook.” Hij wijst op het belangrijke onderscheid tussen spontaan en georganiseerd leren. “De lerende organisatie moet het eigenlijk hebben van het eerste.”
Leren vraagt om een doel, stimuli en interactie, vertelt Van der Knaap. “Er moet een rare spanning zijn tussen enerzijds dissonantie en dreiging en anderzijds luwte en veiligheid. Plezier staat daarbij centraal.” Leren loont maar let op de valkuilen, is de boodschap van Van der Knaap. “Er komt nogal wat op de inspecteur af. Zorg dat dit leren niet in de weg staat. Leren moet de inspecteur juist helpen.” Zijn tip: dood de spontaniteit niet. “Zet het doel voorop en begin ermee. Richt je niet op georganiseerd leren, maar haal alleen een paar barrières weg.”
Klik hier om de presentatie van Peter van de Knaap te downloaden.

Werk- en hoorcolleges
Tussen de gastcolleges door stonden er werkcolleges en hoorcolleges op het programma. In totaal kon er worden gekozen uit elf verschillende colleges.
Klik hier voor een overzicht van de colleges en om de presentaties te downloaden. 

Aan het werk tijdens de colleges

Handhaver van het jaar
In de middag vond tevens de prijsuitreiking plaats van de Verkiezingen Handhaving en Toezicht: Ruud van den Langenberg, Milieucontroleur Stadstoezicht in Rotterdam, is benoemd tot Handhaver van het jaar 2011. De Hoornse aanpak Jeugd en Alcohol ontving de Projecttrofee voor Vernieuwend Toezicht en het het ASO-project van ROC Aventus won met hun project Afval stoort ons! de publieksprijs. 
Klik hier voor meer informatie over de verkiezingen.

Strenger straffen
Werken straffen om wetsovertredingen te voorkomen? Streng straffen is zelden of nooit de oplossing, stelt Henk Elffers, hoogleraar Empirische bestudering van de strafrechtpleging aan de Vrije Universiteit Amsterdam tijdens het tweede gastcollege van de dag. “Een handhaver heeft de neiging om zich te focussen op de bestraffingskosten. Mijn stelling is dat de sociale of morele kosten meestal veel belangrijker zijn. Mensen willen hun sociale positie niet op het spel zetten of keuren een bepaalde overtreding sterk af.”
Elffers onderscheidt majoriteitsregels, zoals de meeste regels in het Wetboek van Strafrecht, en minoriteitsregels, zoals de identificatieplicht. “Bij majoriteitsregels helpt strenger straffen niet voor het gros van de mensen. Zij overtreden deze regels toch niet. Veel mensen hebben daarentegen weinig op met minoriteitsregels. Een straf werkt dan in theorie wel, mits die draconisch is. Dat gebeurt niet.” De handhaver moet zich volgens Elffers steeds afvragen: hoe is de situatie? “Het verhogen van de bestraffingskosten geeft soms de doorslag, maar dikwijls niet. Vaker straffen kan voor een minderheid wel werken.”

Henk Elffers aan het woord

Inspectie is..
Tenslotte werd deze inspirerende dag afgesloten met een ter plekke bedacht en gecomponeerd lied over de kerncompetenties van mannen en vrouwen in het wereldje van de inspectie. 
Het netwerken en evalueren met een hapje en drankje verzorgd door de MBO-studenten van het leerhotel, maakte de dag af. Het congres, door één van de deelnemers kernachtig omschreven als “een viering van het vak”, krijgt ongetwijfeld volgend jaar een vervolg.